Wszystko o testamentach- porady prawne

Niejednokrotnie ostatnią wolę chcemy uzewnętrznić w testamencie, przekazując według swojego uznania własny majątek lub poszczególne jego składniki bliskim nam osobom. Testament jest dokumentem, na podstawie którego można rozrządzić swoim majątkiem na wypadek śmierci. Trzeba przy tym pamiętać, że testament może zawierać rozrządzenia tylko jednego spadkodawcy.

Spadkodawca może sporządzić i odwołać testament tylko wtedy, gdy posiada pełną zdolność do czynności prawnych, tj. gdy jest osobą pełnoletnią i nie ubezwłasnowolniony całkowicie. Gdy zdarzy się natomiast sytuacja, w której, z jakiegoś powodu, spadkodawca będzie chciał odwołać cały testament lub poszczególne jego postanowienia, może to uczynić w każdej chwili. Odwołanie testamentu może nastąpić bądź w ten sposób, że spadkodawca sporządzi nowy testament, bądź też w ten sposób, że w zamiarze odwołania testament zniszczy lub pozbawi go cech, od których zależy jego ważność. Należy pamiętać, że jeżeli spadkodawca sporządził nowy testament nie zaznaczając w nim, że poprzedni odwołuje, ulegają odwołaniu tylko te postanowienia poprzedniego testamentu, których nie można pogodzić z treścią nowego testamentu.
Jeżeli chodzi o nieważność testamentu, to jest on nieważny wtedy, gdy nastąpi jedna z poniższych sytuacji:
- testament został sporządzony w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli,
- testament został sporządzony pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści,
- testament został sporządzony pod wpływem groźby.

Trzeba zaznaczyć, że na nieważność testamentu z powyższych przyczyn nie można się powołać po upływie lat trzech od dnia, w którym osoba mająca w tym interes dowiedziała się o przyczynie nieważności, a w każdym razie nie można się powołać na nieważność testamentu po upływie lat dziesięciu od otwarcia spadku.
Spadkodawca może sporządzić testament w ten sposób, że napisze go w całości pismem ręcznym, podpisze i opatrzy datą. Niezwykle istotną kwestią jest sporządzenie testamentu własnoręcznym pismem wraz z datą i podpisem. Brak daty nie pociąga za sobą nieważności testamentu własnoręcznego, jeżeli nie wywołuje wątpliwości co do zdolności spadkodawcy do sporządzenia testamentu, co do treści testamentu lub co do wzajemnego stosunku kilku testamentów.
Jeżeli chodzi o formy testamentów, to można je sporządzać w różny sposób. Spadkodawca może sporządzić testament w ten sposób, że napisze go w całości pismem ręcznym, podpisze i opatrzy datą. Ponadto, istnieje możliwość sporządzenia testamentu u notariusza w formie aktu notarialnego (maks. stawka to 50 zł). Odwołanie testamentu u notariusza to koszt 30 zł.
Spadkodawca może sporządzić testament także w ten sposób, że w obecności dwóch świadków oświadczy swoją ostatnią wolę ustnie wobec wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starosty, marszałka województwa, sekretarza powiatu albo gminy lub kierownika urzędu stanu cywilnego. Oświadczenie spadkodawcy spisuje się w protokole z podaniem daty jego sporządzenia. Protokół odczytuje się spadkodawcy w obecności świadków. Protokół powinien być podpisany przez spadkodawcę, przez osobę, wobec której wola została oświadczona, oraz przez świadków. Jeżeli spadkodawca nie może podpisać protokołu, to należy zaznaczyć w protokole ze wskazaniem przyczyny braku podpisu. Należy pamiętać, że osoby głuche i nieme nie mogą sporządzać w ten sposób testamentu.
Jeżeli istnieje obawa rychłej śmierci spadkodawcy albo jeżeli wskutek szczególnych okoliczności zachowanie zwykłej formy testamentu jest niemożliwe lub bardzo utrudnione, spadkodawca może oświadczyć ostatnią wolę ustnie przy jednoczesnej obecności co najmniej trzech świadków. Treść testamentu ustnego może być stwierdzona w ten sposób, że jeden ze świadków albo osoba trzecia spisze oświadczenie spadkodawcy przed upływem roku od jego złożenia, z podaniem miejsca i daty oświadczenia oraz miejsca i daty sporządzenia pisma, a pismo to podpiszą spadkodawca i dwaj świadkowie albo wszyscy świadkowie. W wypadku gdy treść testamentu ustnego nie została w powyższy sposób stwierdzona, można ją w ciągu sześciu miesięcy od dnia otwarcia spadku stwierdzić przez zgodne zeznania świadków złożone przed sądem. Jeżeli przesłuchanie jednego ze świadków nie jest możliwe lub napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody, sąd może poprzestać na zgodnych zeznaniach dwóch świadków.
Zdarzają się sytuacje, kiedy osoba chce sporządzić testament będąc w podróży. Taki testament można sporządzić przed dowódcą polskiego statku lub samolotu lub jego zastępcą w ten sposób, że spadkodawca oświadcza swą wolę dowódcy statku lub jego zastępcy w obecności dwóch świadków. Dowódca statku lub jego zastępca spisuje wolę spadkodawcy, podając datę jej spisania, i pismo to w obecności świadków odczytuje spadkodawcy, po czym pismo podpisują spadkodawca, świadkowie oraz dowódca statku lub jego zastępca. Jeżeli spadkodawca nie może podpisać pisma, należy w piśmie podać przyczynę braku podpisu spadkodawcy. Jeżeli zachowanie tej formy nie jest możliwe, można sporządzić testament ustny. Należy pamiętać, że testament sporządzony ustnie w obecności co najmniej 3 świadków lub przed dowódcą statku lub samolotu, traci moc z upływem sześciu miesięcy od ustania okoliczności, które uzasadniały niezachowanie formy testamentu zwykłego, chyba że spadkodawca zmarł przed upływem tego terminu.

Podstawa prawna:
Art. 941 - 955 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. 1964 r., Nr 16, poz. 93 ze zm.).


dr Bogusław Sowa
członek Izby Adwokackiej w Rzeszowie
Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.


CIEKAWOSTKI

21 stycznia minęła 143. rocznica urodzin Wincentego Witosa, wybitnego przywódcy ruchu ludowego i wielkiego obrońcy demokracji. Witos był jednym z najwybitniejszych polskich polityków, trzykrotnie obejmował tekę premiera II Rzeczypospolitej.

POLECANE STRONY

stat4u